İsmail Hakkı Altuntaş

"İslâm düşünce dünyasında İmâm Gazâlî’nin (ö. 505/1111) 'sahv' / sobriety (ayıklık) üzerine kurulu nizamı ile Muhyiddîn İbn-i Arabî’nin (ö. 638/1240) 'sekir' / intoxication (manevî sarhoşluk) neşvesini taşıyan tefekkür sistemi, aradaki yaklaşık 150 yıllık zaman farkına rağmen birbirini hem dengeleyen hem de en ince detaylarıyla tenkit eden iki muazzam kutup olarak analiz edilmektedir." Her ne kadar Gazâlî kronolojik / chronological olarak İbn-i Arabî’den önce yaşamış olsa da, kurduğu "şeriat-tarikat bütünlüğü" sistemi, Şeyh-i Ekber’in ontolojik / ontological (varlıksal) açılımlarını hem bir mizan / scale gibi tartar hem de belirli noktalarda "tehlikeli aşırılıklar" olarak mahkûm eder [Vassâf, 262-263; Câmî, 516]. Şer'î Hudutlar ve Muammalı Dilin Tenkidi Gazâlî’nin sistemi, hakikatin ancak şeriat kabuğuyla korunabileceği esasına dayanır. Eğer Gazâlî, İbn-i Arabî’nin Fütûhât-ı Mekkiyye ’deki "muammâlı" / mysterious ve se...

"İslâm mâneviyat tarihinde 'Şeyh-i Ekber' olarak yâd edilen Muhyiddîn İbn-i Arabî’ye yönelik tenkitler / criticisms, Hüseyin Vassâf’ın Sefîne-i Evliyâ eserinde sadece ruhanî bir ihtilâf değil, aynı zamanda bir 'idrak ve mertebe' meselesi olarak en ince detaylarıyla analiz edilmiştir." Eserde, İbn-i Arabî’nin tefekkür sistemi ve 'Vahdet-i Vücûd' nazariyesi / theory etrafında şekillenen itirazların, genellikle zâhir ulemasının / outward scholars onun 'batnu’l-butûn' / inner of the inners (en derin manalar) olan ifadelerini kavrayamamasından neş’et ettiği / originated (doğduğu) vurgulanmaktadır [Vassâf, 262, 263]. "Şeyh-i Ekfer" İthâmı ve Küfür Tartışmaları Sefîne-i Evliyâ 'da zikredilen en ağır tenkit, İbn-i Arabî’nin bazı çevrelerce "Şeyh-i Ekfer" / The Most Infidel Sheikh (En Kâfir Şeyh) olarak nitelendirilmesidir. Vassâf, bu durumu "Hâşâ sümme hâşâ" / God forbid (asla ve kat’a) diyerek reddetmiş ve bu ...

  Bu metinler, Muhyiddin İbn Arabî'nin eserleri ile Yahudi mistik geleneği olan Kabala arasındaki doğrudan tarihi bir bağlantıya açıkça işaret etmemekle birlikte, her iki sistemin de paylaştığı derin ve karmaşık ezoterik temaların varlığına dair güçlü göstergeler sunmaktadır. Kabala ve Futûhât-ı Mekkiyye (Futûhat) arasındaki olası izler, özellikle kozmoloji, manevi makamların hiyerarşisi ve harflerin mistik kullanımı gibi alanlarda ortaya çıkmaktadır. İşte kaynaklarınızdaki bilgiler ışığında bu konuya dair detaylı bir analiz: 1. Kozmoloji ve Varlığın Tecellisi Konusunda Benzerlikler Hem Kabala hem de İbn Arabî'nin eserleri, mutlak olan (Tanrısal Öz) ile yaratılmış olan (Âlem) arasındaki geçişi ve bağlantıyı açıklayan sofistike hiyerarşik sistemler kullanır. • Sonsuzluk Kavramı ve Yaratılışın Başlangıcı:     ◦ Kabala, Mutlak Varlığı Ain Sof (Sınırsız) ve Ain Sof Or (Sınırsız Işık) olarak tanımlar ve bunun insan algısının ötesinde olduğunu belirt...