İlber Ortaylı’nın Yanlış Fikre Düşmesinin Nedeni Batıyı Referans Alması...

 

İlber Ortaylı’nın Bu Fikre Düşmesinin Nedeni Ne Olabilir?

Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın bir televizyon programında Hz. Musa'nın soyu ve kökenine dair akademik tartışmaları aktarırken kullandığı "firavunun kızının veledidir" ifadesi, özellikle Ekşi Sözlük ve sosyal medyada büyük yankı uyandırmıştır.  

İlber Ortaylı, Habertürk TV'de katıldığı bir programda Hz. Musa ve Firavun dönemini anlatırken şu ifadeleri kullanmıştır:

"Varlığı tartışmalı olan, yani bence hiç olmayan, yani 'yok öyle bir adam Musa, böyle bir adam yok, Musa daha çok bir iman meselesidir' diyorlar. Ama bu hayır... Bunun tartışması şöyle yapıldı: Bir kere bu Musa, İsrail kavminin adamı değil, doğrudan doğruya firavunun kızının veledidir. Yani o kız onu doğurmuş birinden ve böyle bir efsaneyle olmuş hakiki prenstir, firavun hanedanından diyorlar."  

İlber Batı kaynaklarını referans alınca olacak budur

Batı literatüründe ve uluslararası akademik çalışmalarda Hz. Musa’nın kökeni, onun İbrani olmayıp doğrudan Mısır sarayına ait biyolojik bir çocuk (Firavun’un kızının oğlu) olabileceği veya tamamen Mısırlı bir soylu olduğu yönünde çok sayıda kitap, makale ve teori mevcuttur.  

İlber Ortaylı’nın televizyonda bahsettiği bu seküler / tarihsel yaklaşımların dayandığı temel yabancı kaynaklar, teoriler ve argümanlar şunlardır:

1. Sigmund Freud – Moses and Monotheism (Hz. Musa ve Tektanrıcılık, 1939)

Bu konudaki en radikal ve en çok tartışılan temel kaynak, psikanalizin kurucusu Sigmund Freud’un ölümünden kısa süre önce yayımladığı bu kitaptır.  

• Tezi: Freud, filolojik ve mitolojik analizler yaparak Hz. Musa'nın İbrani bir köle ailesinden gelmediğini, öz be öz Mısırlı bir aristokrat veya prens olduğunu ileri sürer.  
• "Doğum Miti" Analizi (Otto Rank Etkisi): Freud, antik kahramanların (Sargon, Oedipus, Romulus vb.) doğum mitlerini inceler. Normalde mitlerde kahraman kraliyet ailesinde doğar, nehre/sepele bırakılır ve fakir bir aile tarafından büyütülür. Musa’nın hikayesinde ise bunun tam tersi bir durum vardır: Fakir ailede doğup sarayda büyümüştür. Freud ve dönemin bazı tarihçileri (E. Meyer gibi), orijinal Mısır efsanesinde Musa'nın aslında Firavun'un kızının kendi öz çocuğu olduğunu, ancak krallığa tehlike oluşturacağı kehaneti yüzünden nehre bırakıldığını ve Yahudiler tarafından büyütüldüğünü iddia eder. Yahudi ulusal anlatısının zamanla bu miti tersine çevirerek Musa’yı kendi kavimlerine bağladığını savunur.  

2. Gérald Messadié – Moïse (Musa Romanı ve Tarihsel İncelemeler)

Fransız tarihçi ve yazar Gérald Messadié, özellikle monoteizm (tek tanrıcılık) tarihi ve antik Mısır üzerine yazdığı eserlerde bu konuyu derinlemesine işler.

• Tezi: Messadié, tarihsel veriler ışığında Musa'nın saray eğitimi almış, üst düzey bir Mısır prensi olduğunu savunur. Tevrat'taki "nehirden sepetle kurtarılma" hikayesinin dönemin Mezopotamya kralı Akadlı Sargon’un doğum efsanesiyle olan birebir benzerliğine dikkat çeker. Saray içindeki taht kavgaları ve dini çatışmalar (Aten dini - Amon rahipleri savaşı) nedeniyle, Firavun'un kızından doğma bir "saray dışı / gayrimeşru veya istenmeyen" prens senaryosunun tarihsel mantığa oturduğunu iddia eder.

3. Antik ve Apokrif Metinlerdeki İpuçları (Apocrypha & Pseudepigrapha)

Batılı teologların ve tarihçilerin incelediği bazı antik metinlerde, Musa ile Firavun'un kızı arasındaki bağın sadece "evlatlık" değil, çok daha derin olduğunu iddia eden satırlar bulunur:

• Jubilees (Yubileler) Kitabı (M.Ö. 2. Yüzyıl): Erken dönem apokrif (kutsal metin sayılmayan) metinleri inceleyen çalışmalarda, Tanrı'nın Musa'ya "Büyüdüğünde seni Firavun'un kızına getirdiler ve sen onun oğlu oldun" şeklindeki hitabı, antik dönem yazarlarının Musa'yı doğrudan bir Mısır prensi (Mery-Mese / Moşe yani Mısır dilinde doğrudan "Oğul/Çocuk") olarak gördüklerine kanıt olarak sunulur. [1]

Yabancı Akademik Literatürden Kaynak Tablosu

Konuyu detaylı inceleyen başlıca yabancı kaynaklar ve odaklandıkları teoriler şu şekildedir:

Yazar / Bilim İnsanı	Kitap / Makale Adı	Temel İddiası / Teorisi
Sigmund Freud	Moses and Monotheism (1939)	Musa'nın İbrani değil, Firavun Akhenaten'in tek tanrılı Aten dinine mensup Mısırlı bir soylu olduğu.
Gérald Messadié	Moïse: Un prince d'Égypte (1998)	Musa'nın tamamen Mısır saray entrikalarının içinde doğmuş gerçek bir Mısır prensi olduğu tezi.
Gabriel Said Reynolds	Moses, Son of Pharaoh: A Study of Qur'an 26 and Its Exegesis (2017)	Kutsal metinlerdeki ve tefsirlerdeki "Firavun'un oğlu/çocuğu Musa" algısının tarihsel ve edebi analizi.
Otto Rank	The Myth of the Birth of the Hero (1909)	Hz. Musa'nın doğum hikayesinin, antik kralların (Sargon gibi) öz çocuklarını nehre bırakma mitleriyle karşılaştırmalı analizi.

 

🍃 5841198969129915192

Not: Bazen Büyük Dosyaları tarayıcı açmayabilir...İndirerek okumaya Çalışınız.

Benzer Yazılar