Pentagon’un Kanatları Altında Üç Dev: General Dynamics, North American Rockwell ve Ling-Temco-Vought

"Devlet yönetiminin / state management, ekonominin en büyük finans kapital fonunu kontrol ettiği bu askeri düzende, dev firmalar artık bağımsız girişimler değil, Pentagon’un birer alt yönetim / submanagement birimi haline gelmiştir". Modern savaş ekonomisinin bel kemiğini oluşturan General Dynamics, North American Rockwell ve Ling-Temco-Vought, kaynaklarda sadece birer silah üreticisi olarak değil, "Pentagon Kapitalizmi / Pentagon Capitalism" modelinin en somut örnekleri olarak tasvir edilirler.

General Dynamics: Batmasına İzin Verilmeyen Dev

General Dynamics, uzun yıllar boyunca yapılan iş hacmi bakımından ABD’nin bir numaralı askeri-sınai mütahidi / military-industrial contractor olma unvanını korumuştur. Bu firmanın tarihsel süreci, askeri projelerdeki başarısızlıkların nasıl yeni ve daha büyük ihalelerle ödüllendirildiğinin çarpıcı bir örneğidir.

• Finansal Dokunulmazlık: Firma, sivil havacılık pazarında Convair 880 modeliyle yaklaşık 440 milyon dolar gibi devasa bir zarar etmesine rağmen, Pentagon tarafından "batmaz / unsinkable" ilan edilerek milyarlarca dolarlık F-111 savaş uçağı ihalesiyle ödüllendirilmiştir.
• Maliyet ve Performans Paradoksu: İlginç bir veri olarak, 1957-1966 yılları arasındaki on yıllık dönemde General Dynamics yedi farklı silah sistemi inşa etmiş, ancak kaynaklara göre bunlardan hiçbiri orijinal beklentileri ve teknik şartnameleri tam olarak karşılayamamıştır. Özellikle F-111 programı, maliyetlerin başlangıç tahminlerinin katbekat üzerine çıkmasıyla / cost growth tarihe geçmiştir.
• Stratejik Odaklanma: Günümüzde firma, "stick-to-the-knitting" / işi iyi bildiğin alanda tutma stratejisini izleyerek tamamen askeri pazara (M-1 tankları, Seawolf denizaltıları, F-16'lar) odaklanmış durumdadır. Bu durum, firmanın sivil piyasanın maliyet disiplininden tamamen koptuğunu ve devlet sübvansiyonlarına bağımlı hale geldiğini göstermektedir.

North American Rockwell: Bilimsel Şehirden Savaş Makinesine

North American Rockwell, 1967 yılında North American Aviation ve Rockwell-Standard firmalarının birleşmesiyle ortaya çıkmış bir devdir. Bu birleşme, askeri teknoloji ile endüstriyel üretim gücünü bir araya getirmeyi hedeflemiştir.

• Yönetim Kültürü: North American Rockwell, diğer mütahitlere kıyasla daha "bilimsel ve steril" bir havaya sahip, mühendislik mantığının bir din gibi kabul edildiği bir yapı olarak tanımlanır. Çalışanları, adeta birer "bilimsel şehir / scientific city" sakini gibi, Pentagon’un sivil olmayan / non-civilian araştırma bütçeleriyle beslenirler.
• Devasa Projeler: Firma; B-1 bombardıman uçağı, Apollo uzay programı ve stratejik füzelerin elektronik sistemleri gibi havacılık ve uzay teknolojisinin zirve noktalarında yer almıştır. Ancak bu projelerin maliyeti de astronomiktir; örneğin B-1 sistemi için öngörülen toplam maliyet 75 milyar dolara ulaşmıştır.
• Sivil Dönüşüm Çabası: North American Rockwell'i ilginç kılan bir diğer detay, Detroit kökenli (otomotiv sektörü) yöneticilerin firmayı sivil pazarlara yönlendirme konusundaki alışılmadık çabasıdır. Ancak kaynaklar, askeri üretimdeki "maliyet maksimizasyonu" kültürünün sivil piyasanın rekabetçi yapısına uyum sağlamasının ne kadar zor olduğunu vurgulamaktadır.

Ling-Temco-Vought (LTV): Bir Agregatın Yükselişi ve Karmaşası

James J. Ling adında bir lise terk girişimci tarafından kurulan Ling-Temco-Vought, modern mütahitler arasında kimlik karmaşası yaşayan en büyük agregat / conglomerate yapılarından biridir.

• Yapay Talep ve Tehdit Algısı: LTV yönetimi, gelecek planlarını "görünür kontratlar" ve "uzun vadeli tehdit inancı" üzerine kurmuştur. Bu durum, firmanın varlığını sürdürmesi için sürekli bir "savaş histerisi / war hysteria" ortamına ihtiyaç duyduğunun bir kanıtıdır.
• Üretim Yelpazesi: LTV; A-7 donanma saldırı uçaklarından F-8 avcı uçaklarına, hatta yeni nesil VFX savaş uçaklarına kadar geniş bir yelpazede Pentagon'un en önemli tedarikçilerinden biri olmuştur. Beş yıllık stratejik planlarını içeren gizli "mavi kitapları / blue books", firmanın Pentagon bütçesinden alacağı payı nasıl garantilediğini gösteren birer yol haritasıdır.
• Aşırılıklar ve İnsan Fıtratı: LTV’nin Dallas’taki yönetim ofisleri, "Edward dönemi genelevi / Edwardian bordello" tarzında dekore edilmiş duvar boyu halılarıyla, savaşın yıkımı üzerinden elde edilen kârın yarattığı lüksü temsil eden uç bir örnektir. Bu durum, insan psikolojisindeki güç ve tahakküm arzusunun askeri-sınai harcamalarla nasıl birleştiğinin somut bir göstergesidir.

Ortak Mekanizmalar: Takip Zorunluluğu ve Parazitik Büyüme

Bu üç dev fimanın ortak özelliği, James Kurth tarafından tanımlanan "takip zorunluluğu / follow-on imperative" ilkesine göre yaşamalarıdır. Bu ilkeye göre, bir silah sisteminin (örneğin bir uçak üretim hattının) dolması demek, derhal yeni bir "ihtiyaç / requirement" uydurulması ve yeni bir kontratın imzalanması demektir.

Bu firmaların yöneticileri, sivil ekonomideki "maliyet düşürme" mantığının aksine, devletten daha fazla sübvansiyon koparabilmek için "maliyet maksimizasyonu / cost-maximization" yaparlar. İnsan fıtratındaki / human nature "güvenlik arayışı" ve "teslimiyet / resignation" duyguları sömürülerek, bu parazitik büyüme / parasitic growth "vatanseverlik" maskesi altında topluma kabul ettirilir.

Kaynaklarda şu da olabilir: Belki de bu dev firmalar, sadece uçak veya tank üretmiyorlar; aynı zamanda toplumu sürekli bir "garnizon toplumu / garrison society" düzeninde tutarak, sivil demokrasinin sorgulama yetisini körelten birer siyasi mekanizma gibi çalışıyorlar.

Dipnotlar (APA):

• Melman, S. (1974). The Permanent War Economy: American Capitalism in Decline. Simon & Schuster.
• Markusen, A., & Yudken, J. (1992). Dismantling the Cold War Economy. Basic Books.
• Lumer, H. (1954). War Economy and Crisis. International Publishers.
• Kurth, J. R. (1973). Aerospace Production Lines and American Defense Spending. Testing the Theory of the Military-Industrial Complex. D. C. Heath.
• Cramer, J. K. (2007). Militarized Patriotism: Why the U.S. Marketplace of Ideas Failed Before the Iraq War. Security Studies, 16(3).

 

Not: Bazen Büyük Dosyaları tarayıcı açmayabilir...İndirerek okumaya Çalışınız.

Benzer Yazılar