Evlilik ve Bekarlık Konusu

Peygamberimiz tavsiyelerinde "Size bekârları tavsiye ederim. Onların ağızları daha tatlı (kabasaba, kırıcı söz söylemezler...), rahimleri daha hareketlidir (daha çok çocuk yapar), (aza daha kolay razı olurlar)" buyurmuştur.

İbn Mâce, Sünen: Nikâh Bölümü (Kitâbü'n-Nikâh), Hadis Numarası: 1861.(Bu eserde Utbe b. Uveym el-Ensarî'nin rivayeti olarak nakledilmiştir).Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ: Nikâh Bölümü, 7. Cilt, Sayfa 81.

Hadis ilmiyle ilgilenen İslam alimlerinden El-Elbânî de bu hadisin güvenilirlik derecesini incelemiş ve hadis zincirinin "Hasan" (güvenilir/iyi) derecesinde olduğunu belirtmiştir.

Buhârî ve Müslim'deki Ortak Rivayet (Câbir b. Abdullah Hadisi)

Câbir bin Abdullah (r.a.) anlatıyor:

"Evlenmiştim. Allah'ın Resulü (s.a.v.) bana: 'Evlendin mi?' diye sordu. Ben: 'Evet' dedim. O: 'Bakire (bekâr) biriyle mi, yoksa dul biriyle mi?' buyurdu. Ben: 'Dul bir kadınla evlendim' dedim. Bunun üzerine Peygamberimiz (s.a.v.): 'Neden seninle oynaşacak (şakalaşıp eğlenecek), senin de kendisiyle oynaşacağın bakire bir kızla evlenmedin?' buyurdu."

Sahih-i Buhârî: Nikâh Bölümü (Kitâbü'n-Nikâh), Hadis Numarası: 5080 (Ayrıca Cihad, Büyû ve Gazveler bölümlerinde de geçer).

Sahih-i Müslim: Radâ (Emzirme) Bölümü, Hadis Numarası: 715 (Kitâbü'r-Radâ, 54-56. hadisler civarı)

Erişim: https://sunnah.com/bukhari:5080

Eski adab kitaplarında sıralama genelde şöyle yazıldığını görmüştüm. bekar, olmazsa dul, o da olmazsa çocuklu dul diye geçer.

İmam Gazâlî’nin İslam dünyasında çok meşhur olan İhyâ-u Ulûmid’dîn (Din İlimlerinin İhyası) adlı eserinde bahsettiğiniz konu tam olarak yer almaktadır.

Aradığınız bu hiyerarşik sıralama, eserin 2. Cildi içerisinde bulunan "Nikâhın Adabı" (Kitâbü Âdâbi'n-Nikâh) bölümünde, evlenilecek kadında aranması gereken vasıfların işlendiği kısımda geçmektedir.

İmam Gazâlî bu bölümde bir erkeğin evleneceği kadında araması gereken 8 sıfatı (özelliği) maddeler halinde açıklar. Sizin bahsettiğiniz sıralama bu sıfatların üçüncüsü ve dördüncüsü içinde kaynaklarıyla aktarılır:

1. İhyâ'daki Kaynak Yeri ve "Bakirelik" Maddesi (3. Sıfat)

• Bölüm: İhyâ, 2. Cilt, Nikâh Adabı Bölümü, “Kadında Aranacak Vasıflar” başlığı, 3. Sıfat: Bakire Olması.
• İçerik: İmam Gazâlî burada ilk tercih olarak bakire (bekâr) kadınları gösterir. Gerekçe olarak yukarıda konuştuğumuz Hz. Câbir hadisini ve ilk sorunuzda sorduğunuz "Onların ağızları daha tatlı, rahimleri daha hareketlidir..." hadisini (İbn Mâce, 1861) delil getirir. Bekâr hanımın eşine daha çok ısınacağını yazar.  

2. İhyâ'daki "Çocuklu Dul" Detayı (4. Sıfat)

• Bölüm: İhyâ, 2. Cilt, Nikâh Adabı Bölümü, “Kadında Aranacak Vasıflar” başlığı, 4. Sıfat: Doğurgan (Velûd) Olması.
• İçerik: Gazâlî, kadının çocuk doğurabilme özelliğinin çok önemli olduğunu söyler. İşte tam bu maddede "dul" ve "çocuklu dul" ayrımına girerek şu fıkhi tespiti yapar:

"Bir kadının kısır mı yoksa doğurgan mı olduğu geçmişinden (eğer daha önce evlenmişse çocuğunun olup olmamasından) anlaşılır. Eğer hiç evlenmemişse (bakire ise) sağlığına ve akrabalarının çok çocuk doğurup doğurmadığına bakılır."

Devamında ise çocuklu bir dulla evlenmenin getireceği sorumluluğu şu sözlerle sınırlar:

"Eğer bir erkek dul ve çocuklu bir kadınla evlenecekse, kadının önceki kocasından olan çocuklarının geçimini, nafakasını ve terbiyesini üstlenmeyi de baştan kabul etmelidir. Çünkü kadının kalbi ve şefkati o çocuklara bölüncektir. Erkek buna sabredebilecek ahlakta olmalıdır."

Özet Kaynak Bilgisi

Kitaplığınızdan veya kütüphaneden bakmak isterseniz standard tercümelerde şu şekilde bulabilirsiniz:

• Eser: İhyâ-u Ulûmid’dîn (İmam Gazâlî)
• Cilt / Bölüm: 2. Cilt, Rub'u'l-Âdât (Âdetler Bölümü) / 2. Kitap: Nikâh Adabı.
• Alt Başlık: Evlenilecek Kadında Aranacak Nitelikler (Bakirelik ve Doğurganlık Maddeleri).

Genelde çocuklu dul kadınlar ikinci evliliklerinde çocuklarını daima son eşlerine tercih ederler. tabiatları gereği böyledir.

Zamanımızda bekarlar yetiştirilme yanlışlıkları nedeniyle çocuksuz dullarla aynı seviyeye gelmiştir.

Ve

"Ahir zamanda sizin en iyiniz, çoluk çocuğu olmayandır." anlamında bir hadis vardır. "Hafifü'l-haz" kelimesi, ahir zamandan bahseden hadis-i şeriflerde geçmektedir. Kıyamet günü hesabı kolay olacak olanlar için kullanılan bir tabirdir. Ancak bu rivayetin zayıf bir hadis olduğu ifade edilir. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, V. 252; Tirmizi, Zühd, 35; İbn Mace, Zühd, 4)

Bu hadisin şu hadisle bağlamına  “Hicri İki yüz senesinden sonra insanların en hayırlısı, zevcesi ve evladı olmamakla yükü hafif olanıdır."(İhya, II/24) hadisi alimler tarafından zayıf sayılmıştır.(bk. Zeynul-Irakî, Tahricu Ahadisi'l-İhya, -ihya ile birlikte).

Bu ifadenin yer aldığı genel kaynaklar, sayfa numaraları ve hadis alimlerinin bu metne yönelik eleştirileri şu şekildedir:

1. Temel Geçtiği Kaynak: İmam Gazâlî (İhyâu Ulûmid’dîn)

Bu rivayetin İslam dünyasında tanınmasını ve yayılmasını sağlayan ana kaynak,   İmam Gazâlî’nin İhyâ-u Ulûmid’dîn eseridir.  

• Tam Yeri: İhyâ, 2. Cilt, Rub'u'l-Âdât (Âdetler Bölümü) / Nikâh Adabı Bölümü, "Evlenmenin Afetleri ve Zararları" başlığı.
• Bağlamı: İmam Gazâlî bu başlık altında, ahir zamanda (veya Hicri 200 senesinden sonra) geçim sıkıntısının artacağını, helal rızık kazanmanın zorlaşacağını belirtir. Bu zor şartlarda çoluk çocuk sahibi olmanın insanı gayrimeşru kazançlara veya ibadetten uzaklaşmaya itebileceğini savunurken bu hadisi delil olarak getirir.  

2. Hadis Tetkik Kaynağı: Zeynüddin el-Irakî (Tahricu Ahadisi’l-İhyâ)

İmam Gazâlî bir hadis alimi olmadığı için İhyâ'da geçen tüm hadisleri inceleyen büyük hadis hafızı Zeynüddin el-Irakî, bu rivayeti özel olarak ele almıştır.  

• Değerlendirmesi: El-Irakî, bu sözün hadis zincirini (senedini) incelemiş ve bu rivayetin "Zayıf" (hatta bazı alimlere göre asılsız/metruk) bir rivayet olduğunu ortaya koymuştur.  

3. Benzer Anlamdaki Yakın Kaynaklar (Müsned ve Sünenler)

"Hicri 200 yılı" şartı aranmaksızın, ahir zamanda yükü hafif olanların (çoluk çocuğu az olanların) övüldüğü benzer ifadeler ("hafifü’l-haz" kavramı) şu temel hadis mecmualarında yer alır:  

• Ahmed bin Hanbel, Müsned: 5. Cilt, Sayfa 252.
• Tirmizî, Sünen: Zühd Bölümü, 35. Hadis.
• İbn Mâce, Sünen: Zühd Bölümü, 4. Hadis.  

 İslam alimleri bu zayıf rivayeti yorumlarken, İslam'ın genel ilkesinin evlenmek ve çoğalmak olduğunu hatırlatırlar. Ancak fitnelerin (günahların ve ekonomik zorlukların) her yeri sardığı dönemlerde, ailesinin hakkını koruyamayacak ve harama bulaşacak kişilerin bekâr kalmasının kendileri için daha hayırlı olabileceğine dair bir "istisna" veya "uyarı" olarak bu metni değerlendirmişlerdir.  

Bakılınca evlilik hem zor ve hem de tercih edilmesi hususunda zorluklar barındırdığın gösterir.

Not: Bazen Büyük Dosyaları tarayıcı açmayabilir...İndirerek okumaya Çalışınız.

Benzer Yazılar