Sovyet Devlet Kaynaklarında Kürt İsyanları

 

Mehmet Perinçek’in uzun yıllar Rusya Federasyonu devlet arşivlerinde yürüttüğü titiz çalışmalar sonucunda kaleme aldığı "Sovyet Devlet Kaynaklarında Kürt İsyanları" adlı eser, Kürtlerin tarih boyunca devletleşememe gerekçelerine Çarlık ve Sovyet dönemi penceresinden ışık tutmaktadır. [1, 2, 3]

Rus gizli belgeleri, istihbarat raporları ve askeri analizler, İngiliz belgeleriyle paralel bir şekilde Kürtlerin "güvenilmezliğini", "merkezi bir otorite kurma yeteneğinden yoksun oluşlarını" ve "aşiret çıkarları uğruna ittifakları kolayca bozabilmelerini" tarihsel kanıtlarla gözler önüne sermektedir.

Rus gizli ve resmi devlet arşivlerinde yer alan bu analizler, Mehmet Perinçek’in derlediği kaynaklar üzerinden şu temel başlıklar altında toplanmaktadır:

1. Çarlık Generallerinin ve Konsoloslarının "Kürt Karakteri" Analizleri

Rusya, 19. yüzyıl boyunca ve I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı’yı zayıflatmak amacıyla Doğu Anadolu ve İran sınırındaki Kürt aşiretlerini kendi safına çekmeye çalışmıştır. Ancak Rus askeri raporları, Kürt aşiret liderlerinin siyasi duruşunu son derece istikrarsız ve pragmatik bulmuştur. [1]

·        Güvenilmezlik ve İşbirliği Değişkenliği: Rus belgelerinde, Kürt aşiret reislerinin kalıcı bir ideolojik veya ulusal amaca sahip olmadıkları; hangi taraf (Osmanlı, Rusya veya İngiltere) daha fazla altın, silah veya mülk vaat ederse anında o tarafa geçtikleri not edilmiştir. Bugün Rusya’ya bağlılık bildiren bir aşiretin, yarın Osmanlı’dan af veya imtiyaz kopardığı an Rus ordusuna arkasını dönebildiği raporlanmıştır. [1]

·        Merkezi İradeyi Reddetme: Rus konsolosluk raporlarına göre Kürtlerin devlet kuramamasının en büyük nedeni, hiçbir aşiretin bir diğer aşiretin liderliğini kabul etmek istememesidir. Rus arşivlerindeki askeri yazışmalarda Kürt toplumu, "ortak bir devlet mekanizmasını işletecek disiplinden uzak, feodal parçalanmışlık içinde yaşayan yapılar" olarak tanımlanmıştır.

2. Komintern (Komünist Enternasyonal) ve Sovyet Raporlarında Kürt İsyanları

Mehmet Perinçek’in kitabında geniş yer ayırdığı Sovyet dönemi belgeleri, özellikle 1925 Şeyh Said ve 1930 Ağrı ayaklanmalarına Moskova’nın nasıl baktığını gösterir. [1]

·        "Feodal ve Gerici" Niteliği: Sovyet gizli raporlarında ve Komintern belgelerinde, Türkiye'deki Kürt isyanlarının ilerici veya ulusal bir kurtuluş hareketi olmadığı; tam aksine feodal aşiret reislerinin ve dini şeyhlerin kendi imtiyazlarını koruma çabası olduğu vurgulanmıştır.

·        Emperyalizmin Aparatı Olma Riski: Sovyet devlet belgelerinde, Kürtlerin ulusal bir bilinçten yoksun olmaları ve aşiret yapısı nedeniyle dış güçler (özellikle İngiltere) tarafından bölgede istikrarsızlık yaratmak üzere çok kolay manipüle edilebildikleri belirtilmiştir. Belgelerde bu durum, Kürt yapılarına bölgesel jeopolitikte "güvenilemeyeceğinin" bir kanıtı olarak sunulmuştur.

·        Aşiret İhanetleri: Sovyet raporları da isyanların bastırılmasında Kürt aşiretlerinin kendi aralarındaki çatışmaları ve birbirlerini ihbar etmelerini (Brakuji / Kardeş Kavgası) isyanların başarısızlığındaki ana etken olarak kayda geçirmiştir.

---

 Kaynakça ve Dipnot Gösterimi

Bu belgeleri akademik bir çalışmada kaynak göstermek için APA 7 formatına uygun düzenleme:

·        Metin İçi Dipnot Örnekleri:

o   (Perinçek, 2014, s. 145)

o   Rus devlet arşivlerindeki Komintern raporlarına göre Kürt isyanları feodal bir yapı arz etmektedir (Perinçek, 2014). [1]

·        Kaynakça Listesi Gösterimi:

o   Perinçek, M. (2014). Sovyet devlet kaynaklarında Kürt isyanları: Bağımsızlık, özerklik, anadilde eğitim, toprak devrimi. Kaynak Yayınları. [1]

Mehmet Perinçek'in bu çalışması, Çarlık Rusyası Askeri Tarih Arşivi (RGVIA) ve Rusya Devlet Sosyo-Politik Tarih Arşivi (RGASPI) gibi merkezlerden çıkarılan belgelerle, Kürtlerin devletleşme çabalarının neden kendi iç dinamikleri (aşiretçilik, güvensizlik ve feodalizm) yüzünden çöktüğünü tarafsız devlet raporlarıyla ispatlamaktadır. [1, 2]

 

Not: Bazen Büyük Dosyaları tarayıcı açmayabilir...İndirerek okumaya Çalışınız.

Benzer Yazılar