Kürtlerdeki Ağalık Rejiminin Tasfiyesi

 

 

Prof. Dr. Mahir Kaynak (kod adı M-3445), Türk istihbarat tarihinin en sıra dışı figürlerinden biridir. Sizin bahsettiğiniz olay, Mahir Kaynak’ın 1971 yılındaki askerî darbe teşebbüsü öncesinde (9 Mart Cunta Hareketi) MİT ajanı olarak sızdığı sol-marksist çevrelerdeki ve sonrasında devlet kademelerindeki stratejik tartışmaları yansıtmaktadır. [1, 2]

MİT ve devlet aklı içerisinde Güneydoğu Anadolu’daki feodal yapıyı (ağalık-şeyhlik) tasfiye etmek için "Marksist-Sol" ideolojinin mi yoksa "Dini-Muhafazakar" argümanların mı bir enstrüman olarak kullanılacağı tartışılmış ve tarihsel süreçte Marksist/Sınıf temelli yaklaşım üzerinden bir kırılma yaratılması stratejisi öne çıkmıştır.

Mahir Kaynak’ın analizleri, kitapları ve MİT içindeki dönem tanıklıkları ışığında bu stratejinin detayları, nedenleri ve kaynakları şu şekildedir:

1. Neden Din Değil de Marksist Görüş Seçildi?

Devlet aklı, Güneydoğu'daki feodal toprak düzenini (ağalık) ve aşiret rejimini sarsmak istediğinde karşısında iki seçenek buldu:

• Dini Seçenek: Bölgedeki ağaların, şeyhlerin ve seyitlerin büyük bir kısmı güçlerini zaten dini meşruiyetten ve tarikat bağlarından alıyordu. Dolayısıyla feodalizmi yıkmak için dini kullanmak, mevcut dinî kanaat önderi olan "ağa ve şeyhlerin" gücünü daha da tahkim etme riski taşıyordu.
• Marksist Seçenek (Sınıf Çatışması): Marksist ideoloji doğrudan "sömüren (ağa-burjuvazi)" ve "sömürülen (köylü-proletarya)" çelişkisine dayanır. Bölgedeki yoksul köylüyü, kendi aşiret reisine/ağasına başkaldırmaya ikna etmenin tek yolu, onlara milliyetçi ya da dini bir söylem değil, "sınıf bilinci" (Toprak Reformu, ağalık karşıtlığı) aşılamaktı. [1]

Mahir Kaynak, Güneydoğu'daki ayrılıkçı veya sol hareketlerin (özellikle PKK'nın ilk çıkış motifi olan Doğu Devrimci Kültür Ocakları (DDKO) ve Marksist-Leninist retorik) aslında bölgedeki ağalık rejimini tasfiye etmek amacıyla, başlangıçta uluslararası veya derin mekanizmalarca önünün açıldığını savunmuştur. Nitekim PKK da ilk eylemlerini devlete karşı değil, bölgedeki "komprador" olarak nitelediği feodal ağalara (örneğin Bucak Aşireti) karşı "sınıf savaşı" adı altında başlatmıştır. [1]

2. Mahir Kaynak’ın Bu Konudaki Temel Tezi

Mahir Kaynak, Türk siyasetini ve istihbaratını yorumlarken her zaman "Olayın failini bulmak istiyorsanız, sonucun kime yaradığına bakın" prensibini uygulamıştır. Ona göre devlet aklı (ya da derin yapı), bir yapıyı yıkmak veya dönüştürmek için onun tam zıttı olan ideolojiyi sahaya sürer: [1]

"Derin devlet ya da devlet aklı Türkiye'de dini kaldırmak isterse, bunu İslamcı bir parti eliyle yapar... Kürt realitesini dönüştürmek veya ağalığı tasfiye etmek isterse bunu Marksist bir söylemle yapar." [1]

Marksist görüşün bölgede yayılması, yoksul Kürt köylüsünün ağaya olan körü körüne sadakatini (feodal bağı) koparmış, böylece ağalık rejimi büyük bir darbe almıştır. Ancak bu durum zamanla kontrol edilemeyen bir etnik milliyetçiliğe evrilmiştir. [1, 2, 3]

---

APA 7 Formatında Akademik Kaynaklar ve İleri Okuma Listesi

Mahir Kaynak'ın bizzat bu teorileri anlattığı kitapları ve MİT-Sol ilişkilerini inceleyen temel akademik kaynaklar:

• Metin İçi Dipnot Örnekleri:
• (Kaynak, 2014, s. 85)
• (Kaynak & Mete, 2005, s. 120)
• (Ulus, 2010, s. 142)
• Kaynakça Listesi:
• Kaynak, M. (2014). Kürt meselesi ve Türkiye'nin çözümü. Profil Kitap. (Mahir Kaynak'ın bölgedeki feodal yapının tasfiyesi ve sol örgütlerin bu tasfiyedeki işlevi üzerine geliştirdiği devlet aklı teorilerini içeren ana eseridir).
• Kaynak, M., & Mete, Ö. L. (2005). Dünyayı kimler yönetiyor?. Timaş Yayınları. (İdeolojilerin istihbarat servisleri ve devletler tarafından feodal ya da kapitalist yapıları dönüştürmek için nasıl birer aparat olarak kullanıldığını tartışan söyleşi kitabıdır).
• Kaynak, M. (2007). Derin devlet. Profil Kitap. (MİT içinde görev yaptığı dönemde şahit olduğu 9 Mart cuntası, sol hareketlerin manipülasyonu ve Doğu'daki sosyo-ekonomik yapıya devletin müdahale yöntemlerini analiz ettiği eseridir).
• Ulus, Ö. M. (2010). The army and the radical left in Turkey: Military coups, socialist revolution and Yön magazine. I.B. Tauris. (Mahir Kaynak'ın içine sızdığı Madanoğlu Cuntası ve Yön hareketi çevresinin, Güneydoğu'daki ağalık rejimini yıkmak için planladığı radikal toprak reformu ve Marksist stratejileri belgeleriyle inceleyen uluslararası akademik kaynaktır). [1, 2, 3, 4]

Mahir Kaynak'ın bu teorik çerçevesi, devletlerin istihbarat operasyonlarında kitleleri harekete geçirmek için dini kullanmanın riskli olduğu anlarda (çünkü din statükoyu koruyabilir), statükoyu sarsmak adına kontrollü bir şekilde Marksist-sınıf çatışması dinamiklerinden faydalandığını ileri sürmektedir. [1]

Not: Bazen Büyük Dosyaları tarayıcı açmayabilir...İndirerek okumaya Çalışınız.

Benzer Yazılar